Cele kampanii:

• Zmniejszenie liczby kobiet pijących w czasie ciąży

• Zwiększenie wiedzy na temat negatywnego wpływu alkoholu na płód

Grupa docelowa:

• Kobiety w wieku rozrodczym (w tym w ciąży)

• Całe społeczeństwo (zwykle jest ktoś, kto częstuje kobietę alkoholem, kto jest świadkiem tego, jak pije ona alkohol, albo ktoś zachęcający ją do picia czerwonego wina w ciąży) 

Patronat: Minister Zdrowia, Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, Biuro WHO w Polsce

Patroni i partnerzy medialni: AGORA S.A., RMF FM, Multikino, Mamo to ja, Będę mamą, dziewięć szczęśliwych miesięcy, POLITYKA

Partnerzy medialni: Magazyn Pielęgniarki i Położnej
 
Partnerzy:
Instytut Matki i Dziecka
Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”
Stowarzyszenie Zastępczego Rodzicielstwa
Fundacja „Daj Szansę”

Media Concept
Szkoła Mistrzów Reklamy

Czas realizacji:
-    media: wrzesień 2007 – wrzesień 2008 r.
-    gminy: od września 2007 roku (działania wieloletnie)

Główny przekaz
Główny przekaz kampanii to informacja, że nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży, a każda ilość wiąże się z ryzykiem uszkodzenia płodu. Kampania zachęca kobiety do zachowania całkowitej abstynencji w okresie ciąży. Wiedza skierowana jest do wszystkich kobiet pijących alkohol (nie tylko uzależnionych), będących w wieku rozrodczym.

Udział samorządów
Do kampanii zostały zaproszone wszystkie samorządy lokalne, spośród 2500 przystąpiło do niej blisko 700 samorządów gminnych i 12 wojewódzkich. Oznacza to, że co czwarty samorząd w Polsce bierze w niej udział, co zapewnia jej ogólnopolski zasięg. Gminy razem z zaproszeniem otrzymały deklarację, w której przedstawiono zakres możliwych w ramach kampanii działań. Wszystkie samorządy zadeklarowały gotowość dystrybucji materiałów edukacyjnych, które trafiły m.in. do placówek podstawowej opieki zdrowotnej, do urzędów administracji, do poradni ginekologicznych, a także do innych miejsc użyteczności publicznej. Więcej informacji o aktywności gmin znajduje się na stronie www.ciazabezalkoholu.pl.

Kampanię prowadziły dotąd 683 podmioty w tym: 621 gmin, 12 województw (kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, opolskie, pomorskie, śląskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie) oraz 3 powiaty, 17 dzielnic Warszawy, 6 stowarzyszeń abstynenckich, 1 szpital, 2 fundacje, 3 szkoły, 2 dekanaty, Katolicki Ośrodek Adopcyjno-Opiekuńczy i 15 innych podmiotów.
W tym gminy: miejskie: 210, wiejskie: 233, miejsko-wiejskie: 178.


Działania własne PARPA
Poza współpracą z samorządami PARPA prowadziła kampanię adresowaną do mediów i specjalistów służby zdrowia.
Przygotowano m.in. spot telewizyjny. PARPA zabiegała o jego emisję w telewizji publicznej, na przeszkodzie stanęła jednak kampania wyborcza jesienią ubiegłego roku. Po ponownych negocjacjach kierownictwo telewizji publicznej zdecydowało, że spoty będą emitowane na początku września br.
W ciągu roku zorganizowano osiem spotkań/konferencji z przedstawicielami mediów i z udziałem ekspertów, w tym jedno rok temu w Sopocie.
Dyrektor PARPA powołał Zespół Ekspertów PARPA ds. ograniczania szkód wynikających ze spożywania alkoholu przez kobiety w ciąży. W skład zespołu wchodzą: lekarze zajmujący się problemem FAS (płodowy zespół alkoholowy), psycholodzy i działacze organizacji pozarządowych, którzy na co dzień pracują z dziećmi z FAS oraz z ich rodzinami a także pracownicy PARPA. Zespół pracuje nad długofalowym planem działań.
Wszystkie informacje dotyczące kampanii publikowane są na stronie www.ciazabezalkoholu.pl


Kampania w mediach:
Ukazało się ok. 250 informacji prasowych dotyczących kampanii i negatywnego wpływu alkoholu na rozwój płodu. Połowa z nich miała zasięg ogólnopolski, a połowa zasięg lokalny (mazowieckie, lubelskie, małopolskie, śląskie i pomorskie). Najczęściej cytowanymi ekspertami byli: Pani Klecka, Pan doc. Niemiec oraz dr Raczyński, dr Liszcz, w 43 artykułach wypowiadali się inni lekarze.
Wyemitowano kilkadziesiąt materiałów radiowych i telewizyjnych m.in. TVP – oddziały regionalne, radiowa Trójka, RMF.
Oglądalność strony www.ciazbezalkoholu.pl - to do tej pory ponad 30 tys. wizyt.
Wyrażenie „Ciąża bez alkoholu” w wyszukiwarce www.google.pl pojawia się 185.000 razy


Narzędzia wykorzystywane w kampanii:

Materiały edukacyjne - każda z gmin, która przystąpiła do kampanii otrzymała bezpłatne  materiały edukacyjne do dystrybucji. Do gmin trafiły materiały edukacyjne: ulotki, plakaty, broszury dla pacjentów, broszury dla lekarzy o negatywnym wpływie alkoholu na rozwijające się w łonie matki dziecko oraz o ryzyku wystąpienia FAS (Fetal Alcohol Syndrome – Płodowy Zespół Alkoholowy) u dzieci matek pijących alkohol podczas ciąży.
W ramach kampanii rozdystrybuowano:
-    ponad 1 163 000 ulotek „Ciąża bez alkoholu”
-    ponad 378 000 broszur i książek dla pacjentek i lekarzy
-    blisko 61 500 plakatów „Nie piję za jego zdrowie”
-    ponad 22 000 płyt z filmem „Wieczne dziecko”
-    ok. 600 kopii filmu z pikniku edukacyjnego z okazji Światowego Dnia FAS w roku 2006.

W kampanii wykorzystano także wystawę fotogramów pt. „FAScynujące dzieci”. Fotogramy przedstawiają dzieci z FAS i ich opiekunów podczas obozu terapeutycznego.
W kilkudziesięciu miastach Polski pojawiło się także 256 citylightów oraz 94 billboardy kampanijne.

Spoty telewizyjne i radiowe - gminy otrzymały spoty do emisji w regionalnych mediach.
Artykuły prasowe i audycje telewizyjne - wzory informacji prasowych o kampanii i pikniku edukacyjnym z okazji Światowego Dnia FAS znajdowały się w przesłanych gminom materiałach.

Rodzinne pikniki profilaktyczno - edukacyjne – gminy otrzymały też scenariusz oraz film z warszawskiego pikniku z okazji Światowego Dnia FAS w roku 2006. W ramach obchodów Światowego Dnia FAS w roku 2007 odbył się m.in. piknik w Sopocie, a w roku 2008 w Krakowie.

Strona internetowa www.ciazabezalkoholu.pl: tu zamieszczone są informacje o kampanii oraz o zaangażowaniu w nią gmin.

Lokalne debaty, spotkania, szkolenia dla lekarzy, pielęgniarek, pracowników socjalnych – scenariusz debaty gminy otrzymały w wysyłce razem z materiałami edukacyjnymi. Celem debaty lokalnej jest nagłośnienie problemu oraz zachęcenie tzw. służb pierwszego kontaktu – lekarzy, pracowników socjalnych, nauczycieli, policjantów itp. do podejmowania działań edukacyjnych wobec kobiet, które piją alkohol w okresie ciąży. Każda z tych służb, ze względu na prawdopodobieństwo kontaktu z kobietami uzależnionymi od alkoholu, czy pijącymi w sposób problemowy powinna wiedzieć o możliwości skierowania takiej kobiety na konsultację do specjalisty z placówki leczenia uzależnień celem diagnozy i udzielenia pomocy (lista placówek lecznictwa odwykowego w Polsce znajduje się na stronie internetowej www.parpa.pl).Ważne, aby taka interwencja miała charakter edukacyjny, a nie prowadziła do poczucia winy i oskarżania. Kobiety w ciąży często piją alkohol, bo nie są świadome jego szkodliwego działania na dziecko. 

Katalog działań w gminach nie wyczerpuje zaproponowanych przez PARPA form aktywności – gminy mogą także np. włączać zajęcia edukacyjne dotyczące negatywnego wpływu alkoholu na ciążę w program studiów wyższych uczelni – szczególnie kierunków medycznych i społecznych, przedstawiać temat podczas kursów przedmałżeńskich, zachcieć księży, aby podczas mszy zwracali uwagę na konieczność zachowania abstynencji w ciąży itp.

Z badań wynika, że w Polsce co trzecia kobieta w wieku prokreacyjnym (18-40 lat) piła alkohol w czasie ciąży. Tymczasem 83 % Polaków wie, że picie alkoholu przez kobietę w ciąży jest szkodliwe*. Dlaczego tak się dzieje?

Jedną z przyczyn jest mylne przekonanie, że alkohol to wódka, a wino i piwo to właściwie już nie jest alkohol. Co gorsza kobiety, ich najbliżsi, a czasem niestety nawet ginekolodzy, błędnie zakładają, że niektóre postacie alkoholu mogą działać korzystnie. Tymczasem nie jest prawdą, że czerwone wino zwiększa liczbę czerwonych krwinek, a piwo, zwłaszcza ciemne jak np. Karmi, wzmaga laktację. W dawnych czasach kobiety piły piwo, bo po pierwsze – było zdrowsze niż woda z niewiadomego źródła, po drugie – było pożywne (zawiera sporo kalorii), a ludzie głodowali. O szkodliwym wpływie alkoholu niewiele wiedziano. Żadne badania naukowe nie potwierdzają też przesądu, że picie czerwonego wina ma korzystny wpływ na wzrost liczby czerwonych ciałek we krwi.

Z układu pokarmowego alkohol w niezmienionej postaci przenika do krwioobiegu, a za jego pośrednictwem dostaje się do mózgu. Tam w określony sposób wpływa na ośrodki nerwowe, w tym kontroli zachowań. Powoduje, że w początkowym okresie jego działania pozbywamy się pewnych zahamowań, jesteśmy „wyluzowani”, a potem, po spożyciu większych ilości, tracimy koordynację ruchów i kontrolę nad ciałem.

Ponieważ alkohol dostaje się do krwioobiegu, to poprzez łożysko dociera też i do płodu. Zawartość alkoholu we krwi płodu będzie identyczna jak zawartość alkoholu we krwi ciężarnej kobiety. Łożysko nie chroni przed wnikaniem alkoholu do krwioobiegu dziecka, ani nie rozkłada alkoholu! Dlatego każdy kieliszek, który wypije ciężarna kobieta, wypijany jest równocześnie przez jej nienarodzone dziecko.

Alkohol jest eliminowany z organizmu przez wątrobę. Tylko ten narząd potrafi metabolizować (rozkładać) alkohol. Robi to jednak bardzo wolno. Najczęściej pozbywa się go w tempie 10-12 gramów na godzinę u mężczyzn i 8-10 gramów u kobiet. Pamiętajmy o tym, że kobiecy organizm w ogóle gorzej reaguje na alkohol. Naukowcy przypuszczają, że to efekt działania estrogenu. Organizm kobiety zawiera mniej płynów ustrojowych niż organizm mężczyzny, dlatego też gdy kobieta i mężczyzna wypiją tę samą ilość alkoholu, u niej zawartość alkoholu we krwi będzie większa.

Picie alkoholu przez kobiety w potocznym mniemaniu kojarzy się z uzależnieniem od alkoholu i zachowaniami typowymi dla marginesu społecznego. Badania dowodzą jednak, że najczęściej w czasie ciąży alkohol piją kobiety z wykształceniem średnim, najrzadziej z wykształceniem podstawowym. Najwięcej pijących w czasie ciąży kobiet jest w małych i średnich miastach – najmniej w dużych aglomeracjach i na wsiach.

Niemal dwie trzecie kobiet w ciąży nie było ostrzeganych przez lekarzy przed negatywnymi konsekwencjami picia alkoholu w tym czasie. Wśród tych ostrzeganych przez lekarza najczęściej ostrzegane były kobiety z najmłodszego pokolenia 18-40 lat (26%) oraz mieszkanki wsi (25%). Najrzadziej mieszkanki małych miasteczek (tylko 10%).
* Badanie przeprowadzone na zlecenie PARPA przez PBS w Sopocie w czerwcu i lipcu 2005 na reprezentatywnej próbie 1038 Polaków

ściągnij tekst w postaci pliku

W Polsce co roku rodzi się nawet 9 000 dzieci cierpiących na zaburzenia rozwojowe spowodowane kontaktem z alkoholem w czasie okresu płodowego.
Kobieta nie musi wypić dużo ani pić często, aby to zaszkodziło jej dziecku. Szczególnie niebezpieczne jest picie w pierwszych dniach po zapłodnieniu, a więc wtedy, gdy kobieta jeszcze nie wie, że jest w ciąży. Największe uszkodzenia mózgu i układu nerwowego może spowodować alkohol wMiędzy 3 a 5 tygodniem ciąży pierwszych 3-5 tygodniach. Alkohol wypity Pod koniec ciążyw trzecim trymestrze alkohol może zatrzymaćznacząco spo wolnić rozwój dziecka, , a nawet spowodować przedwczesny poród. W przeciwieństwie do innych wcześniaków dziecko uszkodzone przez kontakt z alkoholem w organizmie matki nigdy tych braków nie nadrobi.
Nie ma bezpiecznego czasu na kieliszek czerwonego wina czy łyk piwa. Nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży. Niezależnie od etapu ciąży alkohol zawsze szkodzi.

Co może spowodować wypicie alkoholu przez kobietę w ciąży:

• poronienie lub przedwczesny poród,
• niską wagę urodzeniową dziecka
• uszkodzenia mózgu (w każdym trymestrze ciąży)
• zespół ADHD
• opóźnienie wzrostu
• wady serca
• wady nerek
• problemy z widzeniem i ze słyszeniem
• wystąpienie FAS

Na czym polega FAS (Fetal Alcohol Syndrome - Płodowy Zespół Alkoholowy):

• Niski wzrost i małogłowie
• Dysmorfie twarzy (np. twarz jest niesymetryczna)
• Wady układu kostno – mięśniowego i zaburzenia czucia głębokiego, problemy z koordynacją (dziecko może np. złamać rękę i nie czuć tego)
• Problemy ze słyszeniem, opóźnioną zdolność mówienia
• Zmniejszone pole widzenia, słabą pamięć wzrokowa (dziecko może się łatwo gubić nawet w okolicy domu)
• Anomalie w budowie wątroby, serca, nerek, narządów płciowych
• Podwyższony próg bólu lub nadwrażliwość na ból
• Nadpobudliwość
• Impulsywność (impuls – działanie – myślenie)
• Problemy z pamięcią i trudności w uczeniu się (dziecko będzie się skarżyć, że „nic mu nie wchodzi do głowy”, choć się uczy)
• Zaburzenia zachowania, niedostosowanie społeczne, trudności w przewidywaniu konsekwencji swoich zachowań (może np. uciekać z domu)
• Niekontrolowane napady złości
• Skłonność do uzależnień
• Skłonności depresyjne i lękliwość
• Podatność na manipulacje

Uwaga – nawet troje dzieci na 1000 urodzeń może być dotkniętych FAS! To więcej niż rodzi się dzieci z zespołem Downa! W Polsce to oznacza to 900 dzieci z FAS rocznie. Ponieważ FAS i inne zaburzenia rozwojowe będące skutkiem alkoholu są słabo diagnozowane, dzieci często pozostają bez właściwej pomocy i rehabilitacji.

ściągnij tekst w postaci pliku